Otizmli Bir Aileyi Neler Bekliyor ?

0
1233

otizmli aileyi neler bekliyor

Otizmli Bir Aileyi Neler Bekliyor

Aileyi Neler Bekliyor?

Çocuğuna otizm teşhisi konduğu andan itibaren aileler gerek sosyal çevreden, gerek akraba çevrelerinden, gerek aile ortamının içerisinden birçok farklı durumlarla karşılaşmaktadır.

Yapılan araştırmalarda otizmli bir çocuğa sahip ailelerde boşanma oranı %60 dolaylarındadır. Bu boşanmaların büyük çoğunluğunda babanın kabullenemeyişi yatmaktadır. Bunun önüne geçmenin ilk adımı çocuğunun bu durumunu kabullenmekten geçer. Otizm bir rahatsızlık değil farklı bir gelişim sürecidir. Daha sonrasında aile bireylerinin birbirlerini desteklemesi ile bu kabullenme süreci çok daha rahat bir şekilde atlatılmaktadır.

Bilinçsiz bir sosyal çevrede büyümeye başlayan otizmli bir bireyin ailesi sosyal çevresinden de olumsuz tepkiler alabilmektedir. Bu süreçte bulundukları sosyal çevreden çocuklarının yaşadığı sinir atakları, kontrolsüz ve ani bağırmalar, nedensiz gülme ve kahkahalar, kontrolsüz zıplama ya da nedensiz ağlama gibi durumlardan dolayı tepki görebilmektedirler. Bu durumlarda aileler çoğu zaman çocuğunu gizleme, akrabalarına gönderme, çocuğu çeşitli bakımevlerine yollama vb. durumlarına başvurmaktadır. Bu yollara başvurmayan aileler ise çocuklarını bu şekilde kabul ettikleri için sosyal çevre tarafından dışlanmakta ve nispeten izole bir hayata mahkûm kalmaktadırlar. Bu durumları yaşayan ailelerin izleyeceği en iyi yol bir uzmandan yardım almak olacaktır. Bu uzmanla beraber izleyecekleri yolla çocuklarında oluşan kötü ve zararlı davranışları azaltacakları için çevreleriyle daha barışık bir hayat sürebileceklerdir.

Bilinçsiz bir toplum otizmli bir çocuğun doğumundan ebeveynleri sorumlu tutar. Akraba evliliklerinde mental retardasyona sahip çocukların doğması sık görülürken otizmin belli bir nedeni henüz net olarak bulunamamıştır. Otizmin nedenini bilmeyen akrabalar ise suçu genellikle annenin üzerine atarak bir suçlu gibi üzerine gidebilmektedir. Bunun önüne geçmenin en kolay yolu bir uzman tarafından bilinçlendirmeden geçmektedir.

Burada ailenin unutmaması gerekenler:

  •   Otizmin bir hastalık olmadığını kabullenip farklı bir gelişim durumu olduğunu anlamalarıdır. Bunun için uzmanlardan destek almaktan çekinmemeleri gerekir.
  •   Kabullenme olduktan sonra olumlu bir bakış açısı geliştirip nasıl mücadele edeceklerine karar verip olumlu bakış açılarını korumaktır. Bu ailenin yaşayacağı streside azaltacaktır. Mücadele ederken çocuklarının yapabileceği gerçekçi hedefler belirlemek çok daha yararlı olacaktır.
  •  En son mücadele ederken oluşacak fiziksel ve ruhsal yorgunluktan, tükenmişlikten, bıkkınlıktan kurtulmak vardır. Unutulmamalıdır ki her

mücadele zorluklar içerir önemli olan pes etmemektir. Bu amaçla psikolojik destek kadar aynı durumdaki ailelerden destek almakta işe yarayacaktır.

Acil Durumlarda Yapılması Gerekenler

  •   Otizmli bireylerde başını alıp gitme sık rastlanan bir durumdur. Onların evde, okulda ya da markette bir anda ortadan kaybolma olasılığını azaltmak için kapı emniyeti, alarm sistemi vb. bütün önlemler alınmalıdır.
  •   Otizmli çocuklar bazen kendilerine ve etraflarına karşı saldırgan davranışlar sergileyebilirler. Böyle bir durumda kendilerinin ve çevresindekilerin yaralanma olasılıklarını azaltmak için camdan ya da başka bir kırılgan materyalden yapılmış mobilyalardan, sivri ve keskin cisimlerden, kırılgan pencere ve kapı camlarından kaçınmak gerekir.
  •   Çocuğun ulaşabileceği yerlerde deterjan gibi zehirli maddeler ile bıçak gibi tehlikeli eşyalar bulundurulmamalıdır. Ayrıca, çocuğun açmaması gereken dolap ve çekmecelere emniyet aparatları takılmalıdır. Elektrik, su ve gazla ilgili gereken tüm önlemler alınmalıdır.

    Ailelerin Dikkat Etmesi Gerekenler

  • Unutulmamalıdır ki aile eğitmenlerden önce gelir. Ebeveynler anne baba olmak kadar eğitmende olmak zorundadırlar. Bunun için:
  • Öncelikle çocuğun yapabileceği gerçekçi hedefler belirlenmelidir.
  • Bir beceri öğretirken minimum 5 dakika boyunca günde ez 4-5 kez tekrar edilmesine özen gösterilmelidir.
  • Doğru pekiştireçler kullanılmalı. Çocuk başaramasa bile denediği için mutlaka uygun dozda ödüllendirilmelidir.
  • Beceriler mutlaka basamaklara ayrılmalı ve bir basamak oturmadan diğerine geçilmemelidir.
    Beceriler uygun ortamlarda verilmelidir. Diş fırçalama eğitimi banyoda,
  • Elbise çıkartma eğitimi çocuk odasında verilmelidir.
  • Beceri öğretimi sırasında ortamda dikkat dağıtacak her hangi bir materyal bulunmamalıdır.
  • Tutarlı bir eğitim her zaman gelişim için önemlidir. Yemek eğitimi yemek odasında verilirken diğer gün başka bir odada verilmesi sorun yaratacaktır.
  • Ev içerisindeki diğer bireylerde bu tür eğitimlerden haberdar olmalı ortak bir çalışma izlenmelidir.
  • Beceriler belli bir sıraya konmalı, Günlük hayatta en çok kullanılan becerilere öncelik verilmelidir (öz bakım, yemek yeme, kıyafet giyip çıkarma)
  • Beceriler realisttik olmalıdır. 3 yaşında bir çocuktan ayakkabı bağlama becerisini öğrenmesini beklemek hayalperestlik olacaktır.
  • Bir beceri öğretimi esnasında doğru ödüllendirmeler her zaman öğrenimi hızlandıracaktır.
  • Bu ödüllendirmeler yiyecek, içecek, oyuncak ya da materyal olacağı gibi bir öpücük, sevgi cümlesi, sarılma vb. sosyal pekiştireçlerde olabilir.
  • Ödüllendirmeler çocuk beceriyi öğrendikçe azaltılmalı ve dozajı düşürülmelidir.
  • Ödüllendirmeler çocuğa özgü olmalıdır. Dokunulmayı sevmeyen bir çocuğa ödül olarak sarılmak istenen etkiyi yaratmayacaktır.
  • Cezalandırmalarda önemli olan tutarlı olmaktır. Daha önce yapılan bir hatayı cezalandıran aile çocuk aynı hatayı tekrarladığında da bu tutumunu korumalıdır.
  • Cezalar otorite çalışmalarında da kullanılır burada önemli olan bir cezayı veren anneyse kaldıran da anne olmalıdır. Annenin verdiği cezayı baba kaldırıyorsa burada annenin otoritesi çocuk üzerinde kaybolacaktır.
  • Otizmli çocuklarda beceri öğretimi esnasında gö kontağı kurulmalı ve verilen komutlar mutlaka kısa, net ve anlaşılır olmalıdır.
  • Son olarak Aile mutlaka sabırlı olmalıdır. Hiçbir beceri kolay öğrenilmez; sabır ve tekrar gerektirir. Aileler bunu unutmamalı ve gerektiğinde uzmanlardan yardım almaktan çekinmemelidir.

NOT: Burada her ne kadar Otizm üzerine anlatılmış olsa da bu maddeler tüm özel çocukların aileleri için uygulanabilir özellikler taşımaktadır.

Kaynak: Adana Özel Süper Kahramanlar Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

YORUM YAP

Please enter your comment!
Please enter your name here