Alıcı Dil Gelişimini Destekleyen Etkinlikler

3
1979
alici dil gelisimi etkinlikleri

Alıcı Dil Gelişimini Destekleyen Etkinlikler

Büyüme çağında sözlü olarak ifade etmeyi öğrenen çocuklarda, ilk verilecek olan ders onun bulunduğu ortam ve ilgi gösterdiği nesneler üzerine olmalıdır. Sözcük öğretimi yapılırken çocuğun tepki verdiği veya sevdiği oyuncaklar, yiyecekler yada görsel ürünler ilk olarak teşvik edilmelidir.

A.    Çocuğun Günlük Yaşam içindeki Kavramları Tanımasına ilişkin Etkinlikler

  1. Çocuğa öğretilecek olan nesnenin kendisine gösterilerek öğretilmesi onun daha çok dikkatini çekecektir. Mesela yemek yerken yemek hakkında konuşup ona söyletmek istenilen yemeğin ismi öğretilebilir.
  2. Çocukla bir alışveriş yerine gidiliyor ise ona orda bulunan yiyecekler gösterilerek sohbet açılabilir.
  3. Yemek hazırlarken çocukla birliktelik yapılabilir. Mesela bir şey yoğururken ona oyun oynayarak farklı figürler yaptırılabilir. Çocuğun sevdiği yiyecekleri baz alınırsa daha iyi sonuçlar alınır.
  4. Oyun kurulabilir. Mesela çocuk yoğurup yaptığı nesneyi size satabilir. Belirli bir süre sonra siz ona dükkana gelmiş biri gibi satış yapabilirsiniz.
  5. Yiyeceklerin tanıtımı için oyun haricinde birde dergi veya gazetelerden kesilmiş yiyecekler ile bir tanıtım kitabı hazırlanabilir.
  6. Çocukların giyinip soyunma aktivitelerinde kullandığı her bir eşyaya farklı isimlendirmeler yetişkinler tarafından yapılabilir.
  7. Gündelik olarak yapılan giysi yerleştirmelerinde yetişkin çocuktan yardım isteyebilir. Giyim eşyalarına verilen isim ile çocuğa sorular sorarak onu öğreti içine girilebilir.
  8. Giyinme oyunu isimli bir oyun ile çocuğa görsel bir öğreti oyunu kurulabilir. Mesela çeşitli giysiler giyilerek çevrede bulunan bir kişinin canlandırması yapılabilir. Elbiseler, etekler, pantolonlar kullanılırken takılardan kemer, şapka, eldiven veya kolye gibi takılar da bu oyun içine dahil edilebilir.
  9. Oyuncak bebek veya kağıt bebekler gibi oluşumlar ile çocukla oyun oynanır. Giysi oyununda kullanılan ve bebeğe giydirilen giysilerin isimleri tekrarlatılabilir.
  10. Çamaşır asarken çocuktan yardım etmesi istenebilir. Çamaşırları asarken çocuğa giysilerin isimleri söyleterek bir oyun sahası oluşturulabilir. Oyun içinde bir kukla görevlendirilebilir, böylelikle kuklanın ona telkinlerde bulunması sağlanabilir. “ Bebeğin elbisesi kirli, eteği yıka, bunu ipe as “ tarzı kelimeler ona söyletilebilir.
  11. Oyun esnasında kullandığı oyuncakların muhakkak isimleri kendisine söylenmesi gerekir. Çocuğun aynı oyuncaklar ile farklı mekan içinde oynaması sağlanır. Aynı oyuncakların birçok farklı türünün olacağı belirtiler. Farklı tipte bebekler olsa dahi, oyuncağın isminin bebek olduğu, farklı tarzda ve farklı renkte araba olması halinde bunun tek ismi olduğu öğretilmelidir.
  12. Meyve tanıtımı için çocuğa görsel objelerin yer aldığı bir meyve kitabı hazırlanabilir. Bu kitaptaki resimler sayesinde çocuğun meyveleri bulmaları istenebilir.
  13. Çocuğun ilgi gösterdiği nesneler arasında hazırlanan gündelik kullanımlar hakkında çocuk ile iletişime geçilir ve hazırlanan başka nesneler içine karıştırılarak onu bulması istenebilir.
  14. Evcilik oyunu çocuklar için çok zevklidir. Bu tür oyunlar ile onu mutfakta görevlendirebilirsiniz, Böylelikle bardaklar, kaşıklar, koltuklar, masalar gibi farklı nesnelerin isimlendirilmesinin yapılması sağlanmış olur.
  15. Evde bulunan ve çocuğun günlük olarak kullandığı nesneler ile oyuncaklarını bir torba içine koyabilirsiniz. Daha sonra torbadan çekiliş yapar gibi bir nesne çıkartarak çocuğun bu nesnenin ismini söylemesini isteyebilirsiniz. İsimlendirme oyununda onun ilgisini çekmek için “ İşte Bu bir kaşık” “ Bak ne buldum bir araba” diyerek onu telkin edebilirsiniz. İsimlerini bilmediği nesnelerde çocuğa yardımcı olunur ve tekrar torbaya atılır ve daha sonra yeniden çıkartılarak kendisine sorulur. Her seferinden onun yeniden denemesi için bol şans verin. İlk önceleri torba içine bir iki koyulan nesne sayısını gün geçtikçe arttırabilirsiniz.
  16. Hayvanları tanıtmak için onunla gezi düzenleyebilirsiniz. Hayvanat bahçesine giderek orada bulunan hayvanları göstererek ona isimlerini söyletebilirsiniz. Çıkardığı sesleri duymasını sağlayabilir daha sonra onları taklit etmelerine imkan tanıyabilirsiniz.
  17. Gazete ve dergilerden hayvan resmi kesebilir, onunla birlikte hayvan resimleri çizebilirsiniz.
  18. Yap – Bul oyunları gibi farklı birçok oyun ile onlar için önemli olan hayvan, yiyecek, giysi, taşıt aracı gibi oyunlar sayesinde isimlerin tekrar edilmesi sağlanabilir.
  19. Çocukların taşıtların tanıtılması için en uygun obje oyuncak arabalar, kamyonlar, trafik işaret levhalarıdır. Oyun içinde kullanılarak öğretilen yollar ve köprüler ise oyun içinde bulundurulabilir.
  20. Yiyecek ve içeceklerin tanıtımı için evde oynayacağınız bir evcilik oyunu düzenlenebilir. Yiyecekler ve içecekler adlandırılarak oyun içinde kullandırılabilir. Böylelikle çocuk göstererek bu yiyecek ve içecekleri isimlendirebilir.

B. Sözcük Çeşitlerinin Öğrenilmesine Yönelik Etkinlikler

Sözcük Çeşitlerinin Öğrenilmesine Yönelik Etkinlikler,için ilk öncelikle çocuğun basit cümleler için iki sözcük kullandığı dönemde, çoğunlukla kullandığı isimlerdir. Çocuk iletişim için sözcük kurarken kendine sarf edilen sözleri anlamak için bildiği isimleri kullanır ve onlardan yararlanır. Çocukların bu dönem için sözel olarak kurdukları iletişimler iki sözcüklü ve en çok kullandığı bilindik sözlerden oluşmaktadır. Fiiller bu dönümde daha zor öğrenilir. Bu sebeple yapılacak iş fiil içeren cümleleri daha fazla kullanarak tekrar ettirilmesi olacaktır. Çocukların fiil söylemleri için yapılacak olan etkinlikler arttırılmalıdır. Yapılan fiil tekrarlanmaları sırayla onu sıkmadan yapılacaktır. Mesela “ Şimdi okula gidiyoruz”, “ İşte eve geldik” “ Birlikte gezmeye gideceğiz”,” Bak baban yatıyor” gibi günlük yapılacak olan tekrarlar ile yapılacak uygulamalar sayesinde çocuğun fiilleri öğrenmesi sağlanmalıdır.

  1. Birlikte etkinlik yaparken mesela kitap okunurken, kitapta bulunan görsellerde yapılan işlem çocuğa anlatılır. Kitapta bulunan resim gösterilerek “ Çocuklar koşuyor”, “ Araba hızlı gidiyor” gibi farklı cümleler tekrarlanır ve çocuğa tekrarlatılır. Hareketler ve sorular ile çocuğa gösterilen resimler “ Çocuk ne yapıyor”, “ Araba nasıl gidiyor” gibi cümleler ile ona ifade özgürlüğü sunulur.
  2. Çocukla oyun oynarken yapılacak olan yönlendirmeler ile onun fiil kullanımı arttırılabilir. Mesela oyun oynarken “ Topu bana at” derseniz, top sizdeyken onun da bu fiili kullanmasını sağlayabilirsiniz.
  3. Çocuklara zamirler öğretilirken yapılan etkinlikler önemli rol oynayacaktır. Oyun ile yapacağınız zamir tanımlamaları Sen, ben, o , biz, siz gibi zamirleri anlamasına yardımcı olur. “Eylül okula gitti, Annesi ona yardım etti, O okumaya gitti, Parkta o sallandı, Nereye gitti, Kiminle gitti” gibi birçok örnek verilebilir. Bu sorular çocuğa yöneltilerek yardımcı olunur.
  4. Çocuğa günlük tutması için yardım edilir. Günlük yaptığı işleri bu günlük ile tutulması sağlanır. Bu oyun esnasında çocuk yaptıklarını ifade etmeye çalışır. Okulda veya evde yapılanları çizerek veya bir dergiden keseceği resimler ile süsleyebilirsiniz. Konuşmalar ile onun ifade yapması sağlanır. Mesela O ( Annesi ) ne almış? Sen orada ne yaptın? Gibi sorular ile fiilleri ve zamirlere kullanması sağlanır.
  5. Fotoğraflar ile konuşma sağlanabilir. Aile fotoğraflarını masaya koyarak onlar hakkında konuşulabilir. Resimlerdeki kişiler tanıtılır ve sonra sorulur. “ Bak bu kardeşin”” Bak bu baban” ve sonra “ Bu resimdeki kim”, vs. sorular ile fotoğraflar üzerine konuşulabilir.
  6. İnsan vücudunu tanıtmak için çok güzel bir etkinlik yapabilirsiniz. Büyük ve beyaz bir kartona bir çocuk resmi çizebilir ve çizdiğiniz resmin vücut bölümlerini kesebilirsiniz. Sonra bu şekil üzerinde çocuğu oluştururken ona “ Bu onun burnu, bu eli, bu ayağı” gibi tanımları öğretebilirsiniz, Çocuğa daha sonra bu ne diyerek onun cevaplandırmasını sağlayabilirsiniz.
  7. Oyun oynama esnasında ona yapılan yönlendirmeler ile fiiller ve zamirler öğretilebilir. Mesela “ Bu benim odam, Bu senin odan, Şimdi sen benim odama gel, Bu oyuncağı senin odana koy” vs…..
  8. Zaman kavramlarının öğretilmesinde ise çocukla yapılan günlük etkinlikler konuşulabilir. Mesela Bu gün öğle yemeğinde ne yapacağını, Ne oynayacağını, Kahvaltıda akşam ne yaptığı gibi konuları konuşarak yavaş yavaş zaman kavramını belirlemesi için yönergeler verilebilir.
  9. Bazı olay kartları hazırlanır, birbirini takip edecek şekilde. Mesela ilk önce bir tohum fidanı, sonra, küçük bir ağaç ve sonrasında bir büyük ağaç, devamında bir portakal, sonra yarısı yenmiş bir portakal resmi gibi devamlığı olan olaylar gibi kartlar hazırlanır. Çocuk bu resimleri sırasıyla yerleştirilmesi istenir. Bunu yaparken ona yardım etmeyi ihmal etmeyin. İlk zamanlar kart sayısı düşük olarak başlayın. Sonra kart sayısını arttırın.
  10. Günlük tutmasında ona yardım edilir. Dün neler yaptığı, bugün neler yapacağı, yarın için düşünceleri hakkında konuşmalar yapılabilir.
  11. Hikaye seçimlerinde ona zaman kavramını içerecek hikayeler okunabilir, Çeşitli sorular ile hikayede ki olaylar sorulur. “ Çocuk ne zaman gitti” şeklinde vs..
  12. Yer belirleme kavramı için çocukla oyunlar oynarken farklı sorular ile yönlendirmeler yapılabilir. Mesela yanında, yanındayım, orada gibi kavramlar tekrarlatılabilir. “ Ben masanın yanındayım” vs..
  13. En güzel öğreti sistemi ise çocuğa edatların yer aldığı şarkılar ve tekerlemelerin birlikte söylenmesidir. Şiir ile çocukları olayların anlatılması, şarkı söylerken hareketler ile ona doğru hareketleri gösterilmesine yardımcı olunmalıdır. Daha sonra kendi kendine yapması sağlanır.
  14. Günlük etkinlikler içinde çocuğa yönerge verilirken açıklayıcı bir şekilde ifade edilmelidir. Mesela “ Oyuncaklar Masanın altında” veya “ Şapkan dolabın içinde” gibi eğer çocuk bu yönergeyi anlamaz ise tekrar edilerek hareketle masanın altına eğilir ve ona gösterilerek orada bulunduğu ona anlatılır.
  15. Öğretiler arasında yer alacak olan içinde-altında-üstünde-yanında gibi edatları tanıtmak amaçlı olarak hikayelerde geçen tanımlamalardan yardım alabilirsiniz. Hikaye okurken bu yerlerde duraklamalı ve resimdeki edatlar çocuğa sorularak onun edatları kullanılması sağlanabilir.
  16. Mesela toplu bir şekilde öğreti yapılırken en akılda kalan oyun saklambaç oyunudur. Toplu bir şekilde iken bir çocuk dışarı çıkartılır, Sonra oda içine belirli oyuncaklar saklanır, Çocuk odaya çağırıldığında diğerleri ona oyuncağın yer tarifini yapabilirler. “ Masanın altında, yatağın içinde, Dolabın üstünde” gibi tanımlamaları yapmaları sağlanabilir.
  17. Çocuk yetişkin ise bir mutfak oyuna oynanabilir. Bu hazırlanan köşede Oyuncaklar, sandalyeler, kaşıklar, tabaklar, bardaklar, buzdolabı, fırın aklınıza gelecek tüm mutfak materyali olabilir. Oyun esnasında neyin nereye konulacağı çocuğa yönergeler ile anlatılır. “ Kaşığı bardağın içine koy, tencereyi fırının üstüne koy” gibi …
  18. Resim yaptırılırken ona sandalye, masa, deniz ve ev resimleri yaptırılmaya çalışılır. Yapılan resimler üzerine yönergeler verilebilir. Mesela “ Evin yanına araba çiz” “ Masanın altına top yap” gibi yönergeler verilebilir.
  19. Büyük küçük kavramı, içinde ve dışında kavramı için iki büyük kutu hazırlanır. Oyuncakları düzenlerken yetişkin “ Ban ben topu büyük kutuya koyuyorum” diyerek topu büyük kutu içine yerleştirir. Başka bir oyuncak çocuğa verilir ve “ Sende oyuncağı küçük kutunun içine koyar mısın?” tarzında yönergeler verilir, Çocuk doğru kutuya yönelmesi ve içine koyabilmesi için ona yardım edilmesi gerekir.
  20. Oyun oynarken büyüklük ve küçüklük kavramları için çeşitli yöntemler uygulanabilir. Mesela yetişkin iki farklı büyüklüğe sahip iki bebek alır. Yine aynı farklılıkta büyüklük ve küçüklük içeren tabak alarak “ Ben büyük tabağı büyük bebeğe veriyorum” diyerek büyük tabağı o büyük bebek oyuncağın önüne koyar. Daha sora büyük, küçük ayrımı ile çocuğun bu oyunu tekrarlaması sağlanır.

Alıcı Dil Gelişimini Destekleyen Etkinlikler adlı yazımızı beğendiyseniz paylaşmayı unutmayınız.

3 YORUMLAR

  1. Süper bir yazı olmuş bu bilgilendirici yazı için teşekkürler. Aslında hepimizin bilmesi gereken konular teşekkürler paylaşım için 🙂

YORUM YAP

Please enter your comment!
Please enter your name here